Rodzaje PDU do szaf rack z serwerami AI: Basic, Metered, Switched, ATS
Listwa zasilająca PDU to najnudniejszy element szafy rack i zarazem ten, którego żałuje się jako pierwszego. Czterokartowy serwer AI pobiera w trybie ciągłym 1,8–2,4 kW; węzeł z ośmioma GPU to 3,5–4,5 kW. Przy takich wartościach PDU przestaje być „tym, do czego podłącza się serwer” — staje się wskaźnikiem, mapą zabezpieczeń, przyciskiem zdalnego resetu, a w gorszy dzień jedynym źródłem informacji o tym, które gniazdo właśnie się topi.
Ten artykuł prowadzi przez całą drabinę PDU — od zwykłej listwy po inteligentną jednostkę z dwoma źródłami zasilania — z uczciwymi cenami, opisem tego, co daje każdy poziom, i wskazaniem, gdzie krzywa „koszt kontra ból” się załamuje w zastosowaniach AI. Bez wskazywania marek.
Poziomy w jednej tabeli
| Poziom | Co potrafi | Widoczność na gniazdo | Sterowanie zdalne | Cena w UE, 24 gniazda 0U |
|---|---|---|---|---|
| Basic | Listwa zasilająca w formacie rack | Brak | Nie | 80–150 € |
| Z pomiarem wejścia | Zbiorczy odczyt prądu/napięcia | Brak | Nie | 350–500 € |
| Z pomiarem na gniazdo | Prąd/napięcie/moc dla każdego gniazda | Tak | Nie | 700–1200 € |
| Sterowana (switched) | Pomiar zbiorczy + zdalne zał./wył. gniazd | Brak | Tak | 900–1400 € |
| Sterowana + pomiar na gniazdo | Pełny obraz | Tak | Tak | 1500–3000 € |
| Wariant ATS (dwa wejścia) | Przełączanie między dwoma źródłami | Jak w poziomie wyżej | Jak w poziomie wyżej | +400–800 € dodatkowo |
Właściwą odpowiedzią dla każdej szafy AI z dwoma lub więcej węzłami obliczeniowymi jest wersja sterowana z pomiarem na gniazdo. Poniżej uzasadniamy dlaczego.
PDU Basic — zwykła listwa
Listwa zasilająca do montażu w racku. Faza, zero, uziemienie, rząd gniazd, czasem zabezpieczenie na każdą sekcję. Bez wyświetlacza, bez portu sieciowego, bez logiki. Jedno wejście (gniazdo C20 albo przewód na stałe), od sześciu do dwudziestu czterech gniazd w mieszance C13 i C19, a przy odrobinie szczęścia dioda zasilania.
Czego nie ma: jakiegokolwiek wglądu w to, ile prądu pobiera pojedyncze gniazdo — ani sama jednostka. Brak zdalnego restartu zasilania. Brak integracji z monitoringiem. Jeśli serwer się zawiesi, a Państwo są 200 km dalej, trzeba zadzwonić do kogoś, kto ma klucz do szafy.
Basic sprawdzi się na stole laboratoryjnym pod biurkiem albo przy jednym węźle deweloperskim w małym biurze, gdzie widać diody i można sięgnąć do wtyczki. To zła odpowiedź dla dowolnego produkcyjnego serwera AI, każdej szafy, do której nie da się dotrzeć w 30 minut, i każdej szafy z więcej niż dwoma węzłami obliczeniowymi. Różnica między wersją basic (100 €) a wersją z pomiarem (400 €) jest niewielka w porównaniu z ceną jednego GPU; warto kupić co najmniej wersję z pomiarem.
PDU z pomiarem — widok zbiorczy, bez szczegółów na gniazdo
PDU z pomiarem dokłada lokalny wyświetlacz pokazujący prąd wejściowy, napięcie, a zwykle także moc (kW) i energię (kWh). W jednostkach trójfazowych widać wartości dla każdej fazy. Lepsze modele udostępniają te same dane przez SNMP, Modbus TCP lub HTTP.
Czego nadal nie ma: prądu w pojedynczym gnieździe. Widać, że szafa pobiera 18 A. Nie widać, czy gniazdo 4 ciągnie 9 A, a gniazdo 5 tylko 0,5 A, czy może oba po 4,75 A. W niejednorodnej szafie AI to ma znaczenie. Brak też sterowania gniazdami — gniazda są zawsze pod napięciem, dopóki jednostka ma zasilanie.
Ten poziom to uczciwa wartość dla szafy jednego najemcy z jednym lub dwoma serwerami GPU i przełącznikiem, gdzie obciążenie jest przewidywalne i potrzebna jest wyłącznie odpowiedź na pytanie „czy zbliżamy się do wybicia zabezpieczenia”. Przy więcej niż dwóch węzłach GPU, przy obowiązku rozliczania zużycia albo przy profilu obciążenia mocno zmiennym między treningiem a inferencją na tym samym gnieździe lepiej od razu wybrać pomiar na gniazdo.
PDU z pomiarem na gniazdo — podstawa dla AI
Prąd, napięcie, moc i energia dla każdego gniazda. Mały przekładnik lub bocznik przy każdym gnieździe, odpytywany wiele razy na sekundę. Ta sama ekspozycja SNMP / Modbus / HTTP co w wersji z pomiarem, tyle że z OID-ami per gniazdo.
W zastosowaniach AI to pierwszy poziom dający realnie potrzebne dane. Widać, który serwer GPU ile pobiera — gdy zespół uruchamia kolejny trening i pobór na wejściu szafy rośnie z 24 A do 30 A, od razu wiadomo, że zrobił to węzeł z 8× 5090. Współczynnik mocy na gnieździe ujawnia starzejący się lub zbyt słaby zasilacz, zanim ten padnie. Liczniki kWh na gniazdo dają uczciwe rozliczenie kosztów. Alarmy na gnieździe (np. 12 A na C13, czyli 80% wartości znamionowej) wyłapują powolny wzrost, zanim wybije zabezpieczenie nadrzędne.
Czego nadal nie da się zrobić: zdalnie zrestartować zawieszonego serwera. Gniazdo jest mierzone, ale stale pod napięciem.
Jednostki z pomiarem na gniazdo kosztują 700–1200 € — pomiędzy wersją z pomiarem (400 €) a sterowaną z pomiarem (1500 €+). Jeśli zapadła decyzja, że zdalne sterowanie gniazdami nigdy nie będzie potrzebne, to sensowne miejsce na zatrzymanie się. W praktyce większość szaf AI potrzebuje jednego i drugiego.
PDU sterowana — zdalne sterowanie gniazdami
PDU sterowana dokłada przekaźnik (mechaniczny lub półprzewodnikowy) za każdym gniazdem. Gniazdo można włączyć, wyłączyć albo przełączyć (wyłączyć na N sekund i włączyć ponownie) przez HTTP, SNMP set lub aplikację producenta. Pomiar zbiorczy jest taki sam jak w PDU z pomiarem; nie ma pomiaru na gniazdo.
Zabójczą funkcją jest restart bez wyjazdu serwisu. Liczba przypadków, w których zadanie treningowe AI zawiesiło serwer na tyle mocno, że i IPMI przestało odpowiadać, nie jest zerowa. Sterowana PDU to ostatni sposób na restart zasilania maszyny bez wysyłania człowieka. Zastosowania dodatkowe: programowalna sekwencja startu po zdarzeniu UPS (żeby wszystkie serwery nie wstawały w tej samej sekundzie) oraz harmonogram zał./wył. sprzętu laboratoryjnego.
Czego nie ma bez rozszerzenia o pomiar na gniazdo: możliwości sprawdzenia, czy gniazdo rzeczywiście ma obciążenie po włączeniu. PDU informuje, że przekaźnik się zamknął; nie mówi, że serwer pobiera prąd. Do pewnego zdalnego restartu naprawdę potrzebne są oba stany.
Sterowana + pomiar na gniazdo — złoty środek dla AI-ops
Pomiar na gniazdo i zdalne sterowanie gniazdami w jednej jednostce. To właściwa odpowiedź dla każdej produkcyjnej szafy AI:
- Pobór na gniazdo w systemie monitoringu obok mocy GPU, temperatury pomieszczenia i szyn zasilacza. Anomalie widać na jednym dashboardzie.
- Zdalny restart w pętli zamkniętej. Wyłączyć przekaźnik, zobaczyć spadek prądu do zera, odczekać pięć sekund, włączyć przekaźnik, zobaczyć powrót prądu do spodziewanego poziomu jałowego.
- Wczesne ostrzeżenie termiczne. Jeśli gniazdo 4 zaczyna pobierać 2,6 kW, choć zwykle na biegu jałowym ciągnie 1,7 kW, alarm zadziała, zanim klimatyzacja pomieszczenia odpuści.
- Realne rozliczanie kosztów dzięki kWh na gniazdo ze znacznikiem czasu z NTP.
Koszt: 1500–3000 € za pionową jednostkę 0U z 24 gniazdami. Mniej niż cena jednej RTX 5090. W szafie, w której stoi sprzęt GPU za 30 tys. € i więcej, to nie jest pozycja, na której warto oszczędzać.
Jeżeli do szafy nie można dotrzeć fizycznie — kolokacja, zdalne biuro, budynek z ograniczonym dostępem — wersja sterowana jest KONIECZNA. Jeden uniknięty nocny wyjazd serwisu pokrywa różnicę w cenie.
PDU z ATS — przełączanie między dwoma źródłami zasilania
PDU z ATS (Automatic Transfer Switch) ma dwa przewody wejściowe z dwóch różnych źródeł i zasila jeden bank gniazd z tego wejścia, które jest sprawne. Gdy źródło podstawowe zapada się lub zanika, ATS przełącza na rezerwowe w ciągu 8–16 ms. Sprzęt poniżej widzi tylko krótkie zaburzenie.
PDU z ATS są przeznaczone dla urządzeń z jednym przewodem, które potrzebują redundancji źródła. Nowoczesne serwery z dwoma zasilaczami nie wymagają ATS — każdy zasilacz podłącza się do osobnej PDU zasilanej z osobnego źródła, a serwer sam obsługuje przełączenie. Po ATS sięga się wtedy, gdy w szafie stoi sprzęt jednoprzewodowy — większość przełączników sieciowych, KVM-y, mniejsze macierze — a utrata źródła jest nie do zaakceptowania.
ATS nie daje podtrzymania bateryjnego; jeśli padną oba źródła, ATS padnie razem z nimi. Nadal potrzebny jest UPS przed co najmniej jednym źródłem. Nie chroni też przed zwarciami po stronie odbiorników — wadliwe gniazdo i tak wybije zabezpieczenie.
Warto go rozważyć w szafie mieszanej, gdzie część serwerów ma dwa zasilacze, a część urządzeń tylko jeden. To przesada w szafie, w której wszystko ma już dwa zasilacze (wystarczą dwie niezależne PDU), oraz w laboratorium, gdzie krótka przerwa jest irytująca, ale nie katastrofalna.
Rozdział zasilania w PDU trójfazowej
Gdy szafa przekroczy około 5 kW w trybie ciągłym, jednofazowe 16 A (3,7 kW) odpada, a 32 A (7,4 kW) robi się ciasne. Standardową odpowiedzią jest PDU trójfazowa na wtyku IEC 60309 32 A 3P+N+E (czerwony, 400 V międzyfazowo / 230 V faza–zero).
P_max = √3 × V_LL × I × PF
= 1.732 × 400 V × 32 A × 1.0
≈ 22.2 kVA (około 22 kW przy PF równym 1)
Przepisy w UE ograniczają obciążenie ciągłe do 80% wartości zabezpieczenia, więc użytecznie wychodzi raczej 17–18 kW. To spokojnie wystarczy na cztery węzły po cztery GPU plus sieć.
Wewnątrz trzy fazy (L1, L2, L3) rozdzielane są na gniazda na jeden z dwóch sposobów. Faza na grupę (gniazda 1–8 na L1, 9–16 na L2, 17–24 na L3) jest prosta, ale grozi niesymetrią, jeśli cały sprzęt o dużym poborze trafi do tej samej grupy. Przeplot faz (gniazda 1/4/7 na L1, 2/5/8 na L2, 3/6/9 na L3) umieszcza sąsiednie gniazda na różnych fazach, więc serwery montowane obok siebie naturalnie rozkładają się na fazy. Większość nowoczesnych inteligentnych PDU domyślnie stosuje przeplot.
Przykład okablowania trójfazowej PDU 32 A zasilającej czterowęzłową szafę AI:
Wejście: IEC 60309 32A 3P+N+E (czerwone, 400/230V)
L1 — 32A L2 — 32A L3 — 32A N PE
Wewnątrz: zabezpieczenie hydrauliczno-magnetyczne 32A na fazę
przekaźnik + przekładnik na każde gniazdo (sterowana + pomiar na gniazdo)
gniazda z przeplotem faz
Gniazda (24 łącznie, 12× C19 + 12× C13, pionowa 0U):
1 (L1, C19) Węzeł A PSU-1 (8× 5090, ~4.0 kW)
2 (L2, C19) Węzeł A PSU-2 (ten sam węzeł, podział zasilania)
3 (L3, C19) Węzeł B PSU-1 (4× Pro 6000, ~2.2 kW)
4 (L1, C19) Węzeł B PSU-2
5 (L2, C19) Węzeł C PSU-1 (4× 5090, ~2.0 kW)
6 (L3, C19) Węzeł C PSU-2
7 (L1, C19) Węzeł D PSU-1 (4× 5090, ~2.0 kW)
8 (L2, C19) Węzeł D PSU-2
9 (L3, C13) Przełącznik ToR (~80 W)
10 (L1, C13) Przełącznik zarządzający (~30 W)
11 (L2, C13) KVM-over-IP (~20 W)
12 (L3, C13) Host zarządzający (~150 W)
13–24 Rezerwa / pomocnicze
Obciążenie na fazę (wszystkie węzły przy ~80% w trybie ciągłym):
L1 ≈ 4.1 kW / 17.8 A
L2 ≈ 4.0 kW / 17.4 A
L3 ≈ 2.4 kW / 10.4 A
Dwie rzeczy mają tu znaczenie. Po pierwsze, przeplot faz załatwia większość równoważenia automatycznie. Po drugie, węzły z dwoma zasilaczami w konfiguracji podziału zasilania celowo trafiają dwoma przewodami na różne fazy. Każdy serwer AI z dwoma zasilaczami w konfiguracji podziału zasilania należy podłączyć tak, aby każdy zasilacz był na innej fazie — to połowi prąd na fazę i poprawia zapas. („Podział zasilania” to termin z naszych opisów produktowych: dwa zasilacze, z których każdy niesie połowę obciążenia, a nie redundancja 1+1. Rozróżnienie opisuje W04.)
Niesymetria na L3 w tym przykładzie (około 14 A różnicy) jest na granicy tego, co operatorzy sieci przyjmują bez zastrzeżeń. P03 omawia równoważenie faz pomiędzy szafami na poziomie budynku.
C13, C14, C19, C20 — typy gniazd
| Złącze | Parametry | Gdzie się je spotyka |
|---|---|---|
| C13 | 10 A / 250 V | Serwery ≤1,5 kW, przełączniki, KVM-y |
| C14 | 10 A / 250 V | Gniazdo w urządzeniu pod wtyk C13 |
| C19 | 16 A / 250 V | Prądożerne węzły AI, duże zasilacze |
| C20 | 16 A / 250 V | Gniazdo w urządzeniu pod wtyk C19 |
Oznaczenia parzyste to gniazda w urządzeniach, nieparzyste to wtyki przewodów i PDU.
Istotny wniosek: wszystko powyżej mniej więcej 1,5 kW w trybie ciągłym wymaga C19/C20, a nie C13/C14. Węzeł AI z czterema GPU i zasilaczem 2000–2400 W przekracza parametry C13. Próba zasilenia go przez C13 kończy się stopionym złączem cztery miesiące po wdrożeniu, gdy rezystancja styku urośnie od cykli termicznych.
Poprawnie dobrana PDU do szafy AI ma dużo gniazd C19, a nie dwa czy trzy. Dobry układ dla pionowej jednostki 0U z 24 gniazdami to 12× C19 + 12× C13. Niektórzy producenci oferują gniazda „combo”, przyjmujące w tym samym fizycznym gnieździe wtyk C14 lub C20 — to dobre rozwiązanie, tylko droższe. Warto zamówić pasujące przewody C19–C20 (0,9–1,2 m przy PDU 0U montowanych z tyłu szafy). Dobrze mieć trzy–cztery sztuki zapasu — mają zwyczaj ginąć.
Prąd znamionowy PDU a parametry obwodu
Zabezpieczenie w rozdzielnicy: 32 A trójfazowe (charakterystyka C)
Obciążenie ciągłe (reguła 80%): 25,6 A użytecznie na fazę
Parametry PDU: 32 A na fazę
Cel dla sumy gniazd na fazę: ≤ 25 A
PDU bez problemu przeniesie 32 A na fazę, jeśli się na to pozwoli. Zabezpieczenie nadrzędne prędzej czy później wybije przy ciągłych 30 A — wyłączniki termiczno-magnetyczne całkują przeciążenie przez wiele minut. Planując do 80%, zostawia się zapas na prąd rozruchowy i krótkie szczyty. Własne zabezpieczenia fazowe PDU są drugą warstwą ochrony.
SNMP, Modbus, HTTP — jak wyciągnąć dane
Sterowana PDU z pomiarem na gniazdo jest warta tyle, ile widzi z niej system monitoringu.
-
SNMP v2c / v3 — rozwiązanie uniwersalne. Każdy poważny producent publikuje MIB;
snmp_exporterz Prometheusa go odpytuje. Tam, gdzie się da, warto używać v3, a v2c tylko w sieci zarządzania VLAN. Odpytywanie co 30 s na co dzień, co 10 s przy szybkim wykrywaniu anomalii. - Modbus TCP — częsty u marek o rodowodzie przemysłowym. Mniej ustandaryzowany niż SNMP (mapy rejestrów bywają różne), ale niezawodny. Prometheus ma eksportery Modbus.
- HTTP / JSON REST — nowoczesne inteligentne PDU udostępniają API REST. Łatwiejsze przy własnych integracjach; rzadsze niż SNMP.
- Aplikacje chmurowe producentów — przydatne do szybkiego podglądu, ale nie do monitoringu produkcyjnego.
- Dashboardy Grafana
- Alertmanager → Slack / PagerDuty
| Metryka | Próg |
|---|---|
| Prąd wejściowy na fazę | Ostrzeżenie przy 70% zabezpieczenia, alarm przy 85% |
| Moc czynna na gnieździe | Ostrzeżenie przy odchyleniu +30% od średniej kroczącej z 1 h |
| Zbiorcze kWh | Bez alarmu, wykres do rozliczeń |
| Temperatura wewnątrz PDU | Ostrzeżenie przy 50 °C, alarm przy 60 °C |
| Stan przekaźnika a wydane polecenie | Alarm przy niezgodności |
| Dostępność SNMP | Alarm po 3 min braku odpowiedzi |
Porównanie stanu przekaźnika z wydanym poleceniem to niedoceniana kontrola. Przekaźnik sterowany może zespawać się w pozycji zamkniętej (częściej niż otwartej). Wydano polecenie wyłączenia gniazda 5, prąd nadal płynie — a to oznacza zablokowany przekaźnik i serwer, którego w rzeczywistości nie da się zresetować. O tym trzeba wiedzieć.
Uczciwa ocena
Do każdej szafy serwerów AI z dwoma lub więcej węzłami obliczeniowymi należy kupić wersję sterowaną z pomiarem na gniazdo. Trójfazową, jeśli obciążenie ciągłe przekracza 5 kW, a budynek ma zasilanie trójfazowe. Wariant ATS tylko wtedy, gdy w szafie z dwoma źródłami stoi sprzęt bez redundancji.
Powodów, by zejść poziom niżej, jest niewiele: pojedynczy węzeł na biurku laboratoryjnym, do którego można sięgnąć ręką, poradzi sobie z wersją basic; jeden lub dwa węzły we własnym budynku przy ciasnym budżecie mogą zatrzymać się na wersji z pomiarem. Produkcyjne obliczenia AI, do których nie da się dotrzeć w 15 minut: wersja sterowana z pomiarem na gniazdo, bez wyjątków.
Błędem jest kupowanie wersji basic albo z pomiarem, żeby zaoszczędzić 1000 € na szafie, w której stoją GPU za ponad 30 tys. €. Pierwsza czterogodzinna przerwa spowodowana brakiem możliwości zdalnego restartu zawieszonego węzła zwraca koszt lepszej PDU.
Co się psuje
Tryby awarii PDU, które widzieliśmy, mniej więcej w kolejności częstości:
- Zespawany przekaźnik w jednostkach sterowanych. Gniazdo ma polecenie wyłączenia, a prąd nadal płynie. Trzeba ustawić alarm na niezgodność stanu przekaźnika z poleceniem i wymienić jednostkę — przekaźniki same się nie naprawiają.
- Dryf pomiaru na gniazdach. Tańsze przekładniki po dwóch–trzech latach dryfują o 5–10%. Jeśli zależy od tego rozliczanie kosztów, trzeba kalibrować co roku albo kupić jednostki z deklarowaną dokładnością w całym okresie życia (dobre modele deklarują ±1%).
- Zawieszenie kontrolera. Pomiar i sterowanie przestają odpowiadać, gniazda nadal pracują, ale SNMP milknie. Większość jednostek ma watchdoga, który restartuje kontroler bez przerywania zasilania gniazd — warto sprawdzić, czy nasza też.
- Awaria termiczna pojedynczego gniazda. Szczególnie C13 cierpi na wzrost rezystancji styku przy ciągłych 8–10 A. Środek zaradczy: stosować C19 powyżej 1,5 kW i raz na kwartał prześwietlać obciążoną szafę kamerą termowizyjną.
- Narastająca z czasem niesymetria faz. Przy instalacji szafa jest zrównoważona; pół roku później ktoś dołożył sprzęt na jednej fazie. Wyłapują to alarmy fazowe, wyłapują też kwartalne przeglądy.
- Aktualizacja firmware zamurowuje kontroler. Aktualizacje firmware należy traktować jak każdą zmianę produkcyjną: okno serwisowe, najpierw jednostka zapasowa, gotowy plan wycofania.
Co dalej
Przy specyfikowaniu szafy pod obliczenia AI:
- Obliczyć obciążenie ciągłe. Zsumować typowy pobór każdego serwera, a nie dane z tabliczki znamionowej. Dla węzła Kentino AI z czterema GPU należy założyć 2,0–2,4 kW; z ośmioma — 3,5–4,5 kW. Doliczyć 10% na sieć i BMC.
- Jedna faza czy trzy. Poniżej 5 kW w trybie ciągłym wystarczy jednofazowe 32 A. Powyżej — trójfazowe 32 A. Za progiem 17–18 kW wchodzi się w 63 A trójfazowe i poważną rozmowę z elektrykiem.
- Wybrać poziom. Domyślnie sterowana z pomiarem na gniazdo. Niżej schodzić tylko z wyraźnego powodu.
- Wybrać złącza. Policzyć gniazda C19/C20 na rzeczywistych serwerach i wziąć PDU z co najmniej taką liczbą gniazd C19 plus C13 na sprzęt sieciowy, a do tego zapas.
- Zaplanować monitoring. SNMP v3, jeśli jest obsługiwane; snmp_exporter do Prometheusa; dashboard zbudować, zanim będzie potrzebny.
- Przy dwóch źródłach zasilania: rozstrzygnąć, który sprzęt ma dwa zasilacze (dwie osobne PDU), a który jeden (PDU z ATS zasilana z obu źródeł). Nie wolno mieszać obu strategii na tym samym urządzeniu.
- Zamówić zapasowe przewody C19/C20. Trzy albo cztery. Naprawdę warto.
P03 omawia równoważenie faz pomiędzy szafami. P04 omawia dobór zabezpieczeń i prądy rozruchowe. P05 dotyczy doboru UPS przed PDU.
To część Kentino Wiki, serii referencyjnej o obliczeniach AI, robotyce i systemach, które je łączą. Komentarze i sprostowania prosimy kierować na info@kentino.com.